Uchwała Nr 2 Rady OPWiM
Uchwała Nr 2
Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa
z dnia 25 stycznia 1995 roku
w sprawie upamiętnień na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej żołnierzy niemieckich poległych w I i II wojnach światowych
oraz w czasie powstań śląskich i wielkopolskiego
Członkowie Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa na posiedzeniu w dniu 25 stycznia 1995 roku po zapoznaniu się z przedłożonym przez Biuro Rady materiałem oraz w wyniku dyskusji wyrażają poniższą opinię:
Na ziemiach polskich podczas obu wojen światowych ok.900 tys. żołnierzy niemieckich.
Ich groby powinny być – zgodnie z postanowieniami podpisanych przez Polskę Konwencji Genewskich z 12 sierpnia 1949 roku, a także treścią art.32 Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy między Rzeczypospolitą Polską i Republiką Federalną Niemiec z dnia 17 czerwca 1991 roku – otoczone szacunkiem oraz winna być umożliwiona opieka nad nimi.
Rada OPWiM w pełni akceptuje i popiera działania utworzonej w 1990 roku polsko-niemieckiej grupy roboczej, która przeprowadza ekshumację szczątków poległych w II wojnie światowej na ziemiach polskich żołnierzy niemieckich i buduje – na wydzielonych przez polskie władze lokalne terenach – niemieckie cmentarze i kwatery wojenne.
Rada OPWiM ze szczególnym uznaniem przyjęła uchwałę Prezydium Związku Ludowego Opieki nad Niemieckimi Grobami Wojennymi z dnia 1 lipca 1993 roku, potwierdzoną w dniu 8 października tegoż roku przez Federalny Zjazd Przedstawicieli związku o nie umieszczaniu na budowanych mogiłach wojennych żołnierzy niemieckich – z uwagi na życzenie obecnych rządów i przez wzgląd na cierpienia i odczucia ludności krajów wschodnioeuropejskich – stopni wojskowych.
Rada OPWiM z aprobatą odnotowuje fakt nie wysuwania ze strony oficjalnych czynników Republiki Federalnej Niemiec postulatów dot. upamiętnień na obszarze Polski mogących urazić uczucia Polaków.
Rada OPWiM chce uszanować pamięć rodzin i kolegów poległych w czasie I wojny światowej żołnierzy niemieckich i ich dążenie do utrzymania ew. zrekonstruowania zburzonych lub zdewastowanych po II wojnie światowej pomników upamiętniających – w rodzinnych miejscowościach – ich nazwiska.
Rada OPWiM nie wyraża zastrzeżeń co do istnienia pomników tego rodzaju, jeśli przy ich odbudowie przestrzegano obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej normy prawne oraz jeżeli ich symbolika i wyrażane treści nie naruszają jej integralności.
Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa biorąc pod uwagę, iż:
1) niemiecki Wehrmacht był siłą zbrojną III Rzeszy Niemieckiej, która we wrześniu 1939 roku dokonała napaści na państwo polskie, a następnie przez 5 lat okupowała nasz kraj powodując śmierć ok.6 mln jego obywateli i niewyobrażalne cierpienia ludności cywilnej, a także nieoszacowane zniszczenia i straty w dziedzinie kultury i w majątku narodowym.
2) niemiecki Wehrmacht dokonał lub uczestniczył w czasie działań wojennych i okupacji Polski w wielu zbrodniach popełnionych na polskich jeńcach wojennych lub ludności cywilnej, wyraża stanowczy sprzeciw przeciwko stawianiu pomników i tworzeniu wszelkich – nie związanych z faktycznym miejscem pochowania – upamiętnień dot. członków Wehrmachtu oraz SS (formacji uznanej w Orzeczeniu Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze za zbrodniczą, które to orzeczenie i wyrok MTW potwierdziła Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych 95 (I) z 11 grudnia 1946 roku i Konwencja o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzkości z 26 listopada 1968 roku).
Rada OPWiM jest zdania, że tego rodzaju upamiętnienia urągają polskim odczuciom patriotycznym oraz obrażają pamięć poległych i zamordowanych w czasie II wojny światowej obywateli polskich; stanowią także aprobatę agresji.
Analogiczne stanowisko Rada OPWiM zajmuje również w sprawie podobnych upamiętnień – nie związanych z miejscem pochowania – stawianych ku czci żołnierzy niemieckich, poległych podczas Powstań Śląskich oraz Powstania Wielkopolskiego, a więc w wyniku działań zbrojnych skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu i Polakom.
Rada OPWiM stwierdza, że pomniki wzniesione w latach 20-tych i 30-tych, które zostały zrekonstruowane z dodaniem elementów odnoszących się do II wojny światowej oraz pomniki nowo zbudowane w latach 1991-94, powstały bez zasięgnięcia opinii Rady, a więc z naruszeniem ustawy z dnia 21 stycznia 1988 roku o Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (Dz.U. nr 2, poz.2).
W związku z powyższym Rada wnioskuje o przeprowadzenie weryfikacji wymienionych upamiętnień oraz podjęcie przez właściwe władze administracyjne i samorządowe decyzji, co do wykonania stosownych zmian.