Program współpracy - dokument

PROGRAM WSPÓŁPRACY WOJEWODY ŚLĄSKIEGO
Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI
W ZAKRESIE POMOCY SPOŁECZNEJ

 

WSTĘP

Organizacje pozarządowe, stanowiące trzeci sektor, obok publicznego i prywatnego są znaczącą częścią efektywnie i demokratycznie funkcjonującego państwa i społeczeństwa. Powstają ze społecznej potrzeby i dla społeczeństwa, wypełniając lukę, której nie potrafią zapełnić sektory publiczny i rynkowy. Realizują zadania społeczne, wynikające z polityki państwa i jego zadań, lub te, które mimo istniejącego zapotrzebowania nie znalazły chętnych do ich spełniania ani wśród organizacji publicznych, ani prywatnych, zorientowanych na zysk.

Ponadto należy podkreślić, iż organizacje pozarządowe cechuje niezależność, spontaniczność, innowacyjność oraz co bardzo istotne dobre rozpoznanie potrzeb i problemów społecznych (szczególnie kwestii trudnych i drażliwych społecznie). Rozległość podejmowanych działań i ich społeczny charakter oraz stale wzrastający poziom realizowanych usług i zadań powoduje, iż niezbędne jest wpisanie na stałe sektora pozarządowego w system funkcjonowania środowiska lokalnego. Można powiedzieć że im więcej demokracji, tym większa potrzeba istnienia ruchu organizacji pozarządowych.

Organizacje pozarządowe poprzez swoje praktyczne doświadczenie wnoszą znaczący wkład, jeżeli chodzi o przygotowywanie rozwiązań programowych. Jest to szczególnie ważne dla administracji rządowej, która w państwie zdecentralizowanym jakim jest Polska odpowiada przede wszystkim za strategiczne programowanie rozwoju kraju, przygotowanie i wdrożenie aktów prawnych. Specjalizacja organizacji pozarządowych powoduje, że niejednokrotnie mają one szczegółową i praktyczną wiedzę na temat problemów życia publicznego, za których rozwiązywanie konstytucyjnie i ustawowo odpowiada administracja rządowa.

Warto, zatem aby z tej wiedzy administracja rządowa korzystała na etapie rozwiązań systemowych, pamiętając, że angażowanie obywateli i ich wspólnot gwarantuje poza większą efektywnością wypracowanych działań, także legitymizację i zrozumienie działań państwa.

 

Oddziaływanie organizacji pozarządowych w realizacji pomocy społecznej w województwie śląskim jest znaczące. Wieloletnia współpraca Wojewody Śląskiego z organizacjami pozarządowymi w tym zakresie niejednokrotnie potwierdziła, że jest to sprawdzony i godny zaufania partner. To właśnie członkowie organizacji pozarządowych stanowią trzon wielu zespołów i ciał doradczych powoływanych przez Wojewodę Śląskiego przy realizacji zadań z zakresu polityki społecznej.

 

ZASADY WSPÓŁPRACY

Współpraca Wojewody Śląskiego z organizacjami pozarządowymi odbywa się na zasadach: pomocniczości, partnerstwa, efektywności, suwerenności stron oraz uczciwej konkurencji i jawności.

W myśl zasady pomocniczości uznaje się prawo organizacji pozarządowych do samodzielnego definiowania i rozwiązywania problemów, w tym należących także do sfery zadań publicznych poprzez wspieranie ich działalności i umożliwienie realizacji zadań publicznych.

Zgodnie z zasadą partnerstwa organizacje pozarządowe uczestniczą w identyfikowaniu, definiowaniu i wypracowywaniu sposobów wykonywania zadań publicznych.

Kierując się zasadą efektywności Wojewoda Śląski przy zlecaniu organizacjom pozarządowym zadań publicznych do realizacji dokonuje wyboru najefektywniejszego sposobu wykorzystania środków publicznych.

Zasada suwerenności oznacza poszanowanie autonomii organizacji pozarządowych i innych podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego oraz brak ingerencji w wewnętrzne sprawy tych podmiotów.

W myśl zasady uczciwej konkurencji i jawności Wojewoda Śląski udostępnia wszystkim zainteresowanym podmiotom informacje o zamiarach, celach i środkach przeznaczonych na realizację zadań publicznych w których możliwa jest współpraca z tymi podmiotami.

 

2. OBSZARY PROGRAMU Z WYODRĘBNIONYMI ZAGADNIENIAMI PRIORYTETOWYMI

Niniejszy program postał w celu stworzenia ram współpracy Wojewody Śląskiego z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi działającymi w obszarze pomocy społecznej prowadzących działalność wspierającą, a także podejmujących nowe inicjatywy w tym zakresie (art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej Dz.U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 z późn.zm.).

Nadrzędnym celem programu jest przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia społecznego.

Zadaniem Wojewody Śląskiego jest współpraca z najlepszymi partnerami pozarządowymi w rozwiązywaniu danego problemu społecznego z uwzględnieniem specyfiki regionu i zdiagnozowanych w tym zakresie potrzeb. Udział Wojewody gwarantuje jakość wybranych przedsięwzięć społecznych natomiast od organizacji pozarządowych oczekuje się ich wdrożenia i w miarę potrzeby kontynuacji.

2.1. Działania zmierzające do wyrównywania szans osób niepełnosprawnych, ich społecznej integracji oraz przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych i ich rodzin.

Obchody Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych w 2003 roku na terenie województwa śląskiego z powołanymi do jego koordynacji przez Wojewodę Śląskiego Komitetem Honorowym oraz Komitetem Roboczym zwróciły uwagę jak wiele problemów w podstawowych sferach życiowych dotyka osoby niepełnosprawne. Należy również zwrócić uwagę, iż społeczeństwo polskie systematycznie się starzeje, wobec czego problem osób niepełnosprawnych będzie sukcesywnie wzrastał. Często osoby te żyją w poczuciu osamotnienia i braku społecznej akceptacji również ze strony swoich bliskich.

Tak sformułowany cel należy realizować poprzez:

• działania zmierzające do uzupełnienia systemu usług pomocy społecznej o różnorodne formy działalności służące utrzymaniu osoby niepełnosprawnej w środowisku rodzinnym i miejscu zamieszkania;

• działania o charakterze profilaktycznym, które obejmują wczesne usprawnienie osób dotkniętych niepełnosprawnością (tzw. wczesna interwencja);

• działania o charakterze wspierającym, które wzmacniają samodzielność i aktywność osób niepełnosprawnych i ich rodzin;

2.2. Wspieranie działań na rzecz usamodzielnienia rodziny w rozwiązywaniu jej problemów

Wszystkie nauki społeczne jednoznacznie podkreślają niezaprzeczalne i ogromne znaczenie wpływów środowiska rodzinnego na wychowywane dziecko. Wszelkie braki, trudności i nieprawidłowości, w każdej sferze oddziaływania wychowawczego rodziny, implikują niepożądane czy wręcz negatywne efekty ujawniające się w bliższej lub dalszej perspektywie czasowej. Stąd też konieczność szerokiej profilaktyki i wczesnej adekwatnej pomocy na rzecz rodziny, kształtującej postawy życiowe przyszłego pokolenia.

Konferencja zorganizowana we wrześniu 2004 r. przy współudziale Wojewody Śląskiego oraz Fundacji Dla Śląska „Konferencja Razem Dla Bezpieczeństwa Śląska" pozwoliła spotkać się praktykom pracującym na co dzień z rodziną i dla rodziny. Stanowiła także doskonałą okazję do zapoznania się zebranych z różnymi rozwiązaniami, które są wdrażane na rzecz bezpieczeństwa rodziny.

Należy podkreślić, iż podstawową przesłanką wyboru rozwiązań podejmowanych na rzecz wspierania rodziny winno być przekonanie, iż wydatki państwa poniesione na rzecz rodziny wychowującej dzieci, stanowi szczególną inwestycję, która w przyszłości przyniesie nam wszystkim określone korzyści.

Tak sformułowany cel należy realizować poprzez:

• wzmocnienie pozycji rodziny poprzez stworzenie systemu oparcia środowiskowego;

• przeciwdziałanie marginalizacji społecznej dzieci i młodzieży zagrożonej przestępczością i uzależnieniami, sprawiających znaczne problemy wychowawcze;

• przeciwdziałanie i zapobieganie patologii rodziny, patologii wychowania dzieci i młodzieży;

2.3. Przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia społecznego osób skrajnie ubogich i zagrożonych bezdomnością

Doświadczenia zdobyte w trakcie pięcioletniej realizacji resortowego programu „Bezdomność" pozwalają stwierdzić, iż liczba osób bezdomnych jak również zagrożonych bezdomnością sukcesywnie wrasta. Świadczą o tym również dane ze sprawozdania rocznego z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MPiPS-03. W 2003 roku pomocy z tytułu bezdomności udzielono 3968 rodzinom natomiast już w I półroczu 2004 r. takich rodzin było 3146. Ponadto z informacji przekazywanych od osób prowadzących placówki zapewniające pomoc wyłącznie w postaci posiłków, odzieży, środków czystości wynika, iż sukcesywnie wzrasta liczba osób ubogich i skrajnie biednych. Jest to potencjalna grupa osób zagrożonych bezdomnością z uwagi między innymi na fakt zalegania z regulowaniem opłat za mieszkanie, media możliwości zapewnienia sobie posiłków.

Tak sformułowany cel należy realizować poprzez:

• wspieranie placówek świadczących różnorodne formy pomocy osobom skrajnie ubogim i zagrożonych bezdomnością

• doraźne wspieranie osób skrajnie ubogich i zagrożonych bezdomnością

• profilaktyka bezdomności

2.4. Wspieranie organizacji pozarządowych wykonujących działania informacyjne oraz doradczo - konsultacyjne na rzecz innych organizacji

W ramach tych działań organizacje pozarządowe otrzymywać powinny aktualne informacje użyteczne w ich pracy i rozwoju - podstawowe informacje dotyczące źródeł finansowania inicjatyw pozarządowych i informacje o inicjatywach samorządu terytorialnego, wskazówki pomocne w pisaniu konkretnego projektu. Oferowana powinna być też bezpośrednia pomoc konsultacyjna oraz inne usługi takie jak organizowanie okresowych szkoleń z udziałem specjalistów. Oczekuje się również podjęcia działań wspierających rozwój demokracji i społeczeństwa obywatelskiego poprzez promowanie i wspieranie działalności organizacji pozarządowych oraz tworzenia trwałej i partnerskiej współpracy organizacji pozarządowych z administracją i innymi podmiotami w rozwiązywaniu problemów społecznych.

 

3. PODSTAWY PRAWNE

 

• Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.);

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2000 r.
  w sprawie szczegółowych zasad i form współdziałania administracji publicznej
  z innymi podmiotami oraz wzorów ofert, umów i sprawozdań z realizacji zadań pomocy społecznej ( DZ.U. z 2000 r. Nr 55, późn. 662 );

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad opracowywania programu wychodzenia
  z bezdomności oraz zakresu i sposobu jego realizacji (Dz.U. z 2001, Nr 126, późn. 1390);

• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tekst jednolity z 1991 r., Nr 46, poz. 203 z późn .zm);

• Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity
  z 2001 r., Nr 79, poz. 855 z późn. zm. );

• Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz.U
  z 2003 r., Nr 15, poz. 148 z późn. zm.);

• Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych ( Dz.U. z 2004 r., Nr 19, poz. 177 z późn zm.);

• Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
  w Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U z 1989 r., Nr 29, poz. 154 z późn. zm.).

 

4. NARZĘDZIA REALIZACJI PROGRAMU

 

4.1. Zasady przyznawania środków finansowych

O dotację z budżetu Wojewody Śląskiego mogą ubiegać się organizacje pozarządowe prowadzące działalność w zakresie pomocy społecznej oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stosunku Państwa do innych Kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancji wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności w zakresie pomocy społecznej.

W ramach programu Wojewoda Śląski ogłasza konkursy. Konkursy przeprowadzane są na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U., nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i form współdziałania administracji publicznej z innymi podmiotami oraz wzorów ofert, umów i sprawozdań z realizacji zadań pomocy społecznej ( DZ.U. z 2000 r. Nr 55, poz. 662 ). Organizację konkursu zapewnia Wydział Polityki Społecznej.

Urząd Wojewody może przeprowadzić konkurs z własnej inicjatywy i w każdym ustalonym przez siebie terminie. Ogłoszenie o konkursie wraz z zaproszeniem do składania ofert podawane jest do wiadomości publicznej poprzez umieszczenie tekstu ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Wydziału Polityki Społecznej, stronie internetowej Urzędu oraz w prasie lokalnej.

Kwota przyznana ze środków Wojewody Śląskiego stanowi dotację na dofinansowanie zadań realizowanych przez organizacje pozarządowe w ramach działalności statutowej w obszarze pomocy społecznej. Wydział Polityki Społecznej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego może corocznie określić priorytetowe cele społeczne uwzględnione w niniejszym programie w ramach których organizacje mogą ubiegać się o wsparcie finansowe.

4.2 Procedura ubiegania się o środki finansowe

Organizacja ubiegająca się o środki z budżetu Wojewody Śląskiego winna złożyć w ustalonym terminie ofertę (wniosek aplikacyjny). Warunkiem rozpatrzenia oferty, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i form współdziałania administracji publicznej z innymi podmiotami oraz wzorów ofert, umów i sprawozdań z realizacji zadań pomocy społecznej ( Dz.U. z 2000 r. Nr 55, poz. 662 ), jest złożenie w siedzibie Wydziału Polityki Społecznej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach,
ul. Powstańców 41A:

1. dokładnie i czytelnie wypełnionego standardowego formularza oferty, w którym oprócz podstawowych informacji zamieszczone zostaną:

• szczegółowy zakres rzeczowy proponowanego do realizacji zadania zawierający opis planowanego działania;

• informacja o terminie i miejscu realizacji zadania;

• kalkulacja przewidywanych kosztów realizacji zadania;

• informacje o posiadanych zasobach rzeczowych i kadrowych zapewniających realizację zadania;

• informacje o wysokości środków finansowych własnych albo pozyskanych
  z innych źródeł na realizację zadania;

• informacje o wcześniejszej działalności podmiotu składającego ofertę
  w zakresie, którego dotyczy zadanie;

1. aktualnego odpisu potwierdzającego wpis do właściwej ewidencji lub rejestru dotyczących statusu prawnego uprawnionego podmiotu i prowadzonej przez niego działalności;

2. statutu organizacji;

3. sprawozdania finansowego i merytorycznego z działalności organizacji za ubiegły rok lub, w przypadku dotychczasowej krótszej działalności, za miniony okres;

4. opinii o dotychczasowej działalności organizacji, wyrażonej przez właściwą miejscowo, ze względu na terytorium działania organizacji, jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego. Opinia zawierać powinna potwierdzenie zgodności rzeczywistych potrzeb i oczekiwań społecznych
   z proponowanymi przez organizację działaniami oraz zapewnienie, iż wnioskodawca ma odpowiednie własne środki materialne, bazę lokalową oraz fachową kadrę do zrealizowania przedstawionego projektu, na który stara się uzyskać dotację. Organ wystawiający opinię powinien również zadeklarować, w miarę istniejących możliwości, swoje wsparcie finansowe bądź organizacyjne dla proponowanego projektu. W przypadku wspólnego projektu podmiotu niepublicznego oraz jednostki samorządu terytorialnego, należy załączyć odpowiedni list intencyjny;

5. oświadczenia iż organizacja nie wykorzystała dotacji niezgodnie
   z przeznaczeniem, co wyklucza prawo do ubiegania się o przyznanie dotacji przez kolejne trzy lata, zgodnie z art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 26 listopada
   o finansach publicznych (teks jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 z późn. zm.);

6. oświadczenia organizacji o braku zobowiązań finansowych wobec innych podmiotów (m.in. wobec ZUS, Urzędu Skarbowego);

7. oferta winna być podpisana przez osobę (osoby) statutowo upoważnioną przez instytucję do składania w jej imieniu oświadczeń woli, ze skutkami
   o charakterze finansowym.

Problematyka proponowanego przedsięwzięcia musi być zgodna ze statutem organizacji ( cele i zadania ) i swoim zasięgiem obejmować województwo śląskie.

Złożone wnioski rozpatrywane są przez powołany do tego celu Postanowieniem Wojewody Śląskiego Zespół Opiniujący Oferty z prac którego sporządzany jest stosowny protokół. Jednym z członków Zespołu jest przedstawiciel organizacji pozarządowej.

Podmioty, których oferty zostaną zaakceptowane do realizacji, podpiszą umowę cywilno - prawną, która będzie szczegółowo precyzować warunki wykorzystania i rozliczenia otrzymanej dotacji. Umowa zawierana jest pomiędzy Wojewodą Śląskim reprezentowanym przez Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej z organizacją pozarządową. Dotacja przekazywana jest na czas określony.

 

4.3. Kryteria oceny projektów

Złożone projekty oceniane są pod względem formalnym oraz merytorycznym.

Kryteria formalne:

1. terminowość złożenia oferty oraz kompletność wymaganych dokumentów;

2. zgodność projektu z ofertą konkursową;

Kryteria merytoryczne wyrażone w punktach:

a) Społeczne zapotrzebowanie na realizację usług przewidzianych w projekcie potwierdzone w opinii wyrażonej przez jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego	0 - 7
b) Zasięg programu:
lokalny (jedno miasto, gmina)	1
ponadlokalny (powiat lub kilka powiatów)	2
całe województwo)	3
b) Zabezpieczenie finansowe: brak środków własnych lub udział środków własnych niemożliwy do ustalenia	0
(niższy udział środków własnych niż wielkość kwoty wnioskowanej z dotacji)	1
równy udział środków własnych w stosunku do kwoty wnioskowanej	2
(wyższy udział środków własnych niż wielkość kwoty wnioskowanej)	4
c) Ocena przedstawionej we wniosku kalkulacji kosztów realizacji zadania pod kątem ich celowości, oszczędności oraz efektywności	0 - 6
d) Rekomendacje udzielone organizacji przez inne podmioty niż te które zostały wymienione w ofercie jako wymóg formalny	0 - 1
e) Realność realizacji programu (posiadana baza lokalowa i zasoby rzeczowe, kompetencje i kwalifikacje osób zaangażowanych w realizację programu oraz wkład pracy wolontariuszy)	0 - 7
f) Szanse kontynuacji projektu w latach kolejnych	0 - 2
Maksymalna ilość punktów	30

 

4.4 Przeznaczenie dotacji

Środki finansowe z budżetu Wojewody Śląskiego mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów uzasadnionych - koniecznych do realizacji projektu w tym
w szczególności na:

• zabezpieczenie bieżącej działalności placówek realizujących program (czynsz, media);

• zakup materiałów niezbędnych do realizacji programu;

• remont i adaptacja pomieszczeń służących realizacji zadania;

• zatrudnienie personelu niezbędnego do realizacji zadania;

• pokrycie kosztów obsługi administracyjnej zadania;

4.5. Rozliczanie dotacji

Sposób rozliczenia się organizacji z realizacji dofinansowanego zadania szczegółowo określa zawarta z Wojewodą Śląskim reprezentowanym przez Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej umowa cywilno - prawna. Przedmiotowa umowa opracowana jest w oparciu o załącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i form współdziałania administracji publicznej z innymi podmiotami oraz wzorów ofert, umów i sprawozdań z realizacji zadań pomocy społecznej ( Dz.U. z 2000 r. Nr 55, poz. 662 ).

5. POZAFINANSOWE FORMY WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI

• tworzenie wspólnych zespołów o charakterze doradczym lub inicjatywnym;

• informowanie o planowanych kierunkach działalności Urzędu w których mogą uczestniczyć organizacje pozarządowe;

• doradztwo w zakresie prawidłowej realizacji umów zwartych z Wydziałem Polityki Społecznej, szczególnie w zakresie wydawanych przez organizacje pozarządowe środków finansowych przekazanych w oparciu o te umowy;

• mediacje z władzami samorządowymi mające na celu rozszerzenie bądź nawiązanie współpracy gmin z organizacjami pozarządowymi;

• coroczne aktualizowanie Wykazu placówek świadczących pomoc osobom bezdomnym na terenie województwa śląskiego.